อัพแอนด์ดาวน์ (Up and Down) คือการเล่นลูกจากนอกกรีนให้ลงหลุมภายใน 2 สโตรก คือชิพหรือพิตช์ไปใกล้ธง แล้วพัตต์ลงในครั้งเดียว เป็นทักษะสำคัญที่ช่วยเซฟพาร์ในหลุมที่พลาดออนกรีนตามพาร์ (GIR) คำว่าอัพแอนด์ดาวน์ใช้ได้ไม่ว่าสกอร์ของหลุมจะเป็นเท่าไร แต่คำในสถิติกอล์ฟอย่างแซนด์เซฟและสแครมบลิ้งมีเงื่อนไขต่างกันเล็กน้อย จึงควรรู้ความหมายของแต่ละคำ
อัพแอนด์ดาวน์ ความหมายและตัวอย่าง
อัพแอนด์ดาวน์คือ “เข้าใกล้ธงแล้วพัตต์ลงในครั้งเดียว” ตัวอย่างเช่น
- พาร์ 4 ช็อตที่ 2 ไปหยุดในรัฟข้างกรีน → ช็อตที่ 3 ชิพไปห่างหลุม 1 เมตร → ช็อตที่ 4 พัตต์ลง ได้พาร์
- พาร์ 4 ช็อตที่ 3 หยุดหน้ากรีน → ช็อตที่ 4 ชิพเข้าใกล้ → ช็อตที่ 5 พัตต์ลง ได้ Bogey
ทั้งสองกรณีเป็นอัพแอนด์ดาวน์ คนส่วนใหญ่ใช้คำนี้ตอนเซฟพาร์ได้ แต่จะใช้กับ Bogey หรือ Double Bogey ก็ได้ เช่น “อัพแอนด์ดาวน์จบที่ Bogey” ส่วนการเอาลูกออกจากบังเกอร์ข้างกรีนแล้วพัตต์ลงในครั้งเดียว เรียกว่าแซนด์เซฟ (Sand Save)
ส่วนชิพอิน (ชิพจากนอกกรีนลงหลุมโดยตรง) ใช้แค่ 1 สโตรก จึงไม่นับเป็นอัพแอนด์ดาวน์
อัพแอนด์ดาวน์ แซนด์เซฟ และสแครมบลิ้ง ต่างกันอย่างไร
คำที่ใกล้เคียงกันมีหลายคำ และมีเงื่อนไขต่างกัน
| คำ | ความหมาย | เงื่อนไขด้านสกอร์ |
|---|---|---|
| up and down (อัพแอนด์ดาวน์) | จากนอกกรีน ลงหลุมภายใน 2 สโตรก | ไม่มี (ใช้บ่อยตอนเซฟพาร์) |
| sand save (แซนด์เซฟ) | จากบังเกอร์ข้างกรีน ลงหลุมภายใน 2 สโตรก | ในสถิติของทัวร์ ไม่ดูสกอร์ของหลุม |
| scrambling (สแครมบลิ้ง) | หลุมที่พลาด GIR แต่จบที่พาร์หรือดีกว่า | ต้องได้พาร์หรือดีกว่า |
ในภาษาอังกฤษใช้เป็นประโยค เช่น “I got up and down.” (เซฟได้ใน 2 สโตรก) หรือ “up and down for par” (อัพแอนด์ดาวน์เซฟพาร์)
สแครมบลิ้งมีขอบเขตกว้างกว่าอัพแอนด์ดาวน์ หลังพลาดกรีนแล้ว จะลงหลุมใน 2 สโตรกหรือชิพอินก็ได้ ขอให้จบที่พาร์หรือดีกว่าก็นับว่าสำเร็จ ในทางกลับกัน ถ้าอัพแอนด์ดาวน์แต่ได้ Bogey จะไม่นับเป็นสแครมบลิ้ง
โปรทำอัพแอนด์ดาวน์ได้บ่อยแค่ไหน
PGA Tour ของสหรัฐฯ เก็บสถิติสแครมบลิ้งและแซนด์เซฟเป็นสถิติทางการ
- สแครมบลิ้ง: ค่าเฉลี่ยของทัวร์อยู่ราว 60% ผู้เล่นอันดับ 1 ของปีอยู่ราว 70% แปลว่าแม้แต่โปรระดับท็อป เมื่อพลาดกรีนก็ยังเสียพาร์ประมาณ 1 ใน 3 ครั้ง
- แซนด์เซฟ: ค่าเฉลี่ยทั้งทัวร์อยู่ราว 50% ผู้เล่นชั้นนำทำได้ราว 60% ปลาย ๆ การเอาลูกออกจากบังเกอร์แล้วจบใน 2 สโตรก แม้แต่โปรก็ทำได้ประมาณครึ่งเดียว
สำหรับนักกอล์ฟสมัครเล่น ถ้าทำอัพแอนด์ดาวน์ได้เพิ่มเพียงไม่กี่ครั้งใน 18 หลุม สกอร์ก็เปลี่ยนไปมาก
ฝึกอย่างไรให้อัพแอนด์ดาวน์ได้บ่อยขึ้น
อัพแอนด์ดาวน์จะสำเร็จได้ ต้องมีทั้งช็อตเข้ากรีนที่ดีและการพัตต์ระยะสั้นที่แม่น
- ถ้ากลิ้งได้ ให้กลิ้ง ถ้าไม่มีอุปสรรคระหว่างลูกกับกรีน การกลิ้งลูกด้วยพัตเตอร์หรือเหล็กสั้นจะมีโอกาสพลาดน้อยกว่าการตีลูกลอย ให้คิดถึงการกลิ้งเป็นอันดับแรกเมื่อเล่นช็อตแอพโพรช
- กำหนดจุดตกก่อนตี แทนที่จะเล็งธงโดยตรง ให้เลือกจุดที่ถ้าลูกตกตรงนั้นแล้วจะกลิ้งไปหาหลุมเอง
- ซ้อมพัตต์ระยะ 1 ถึง 2 เมตรซ้ำ ๆ ชิพดีแค่ไหน ถ้าพัตต์ระยะนี้ไม่ลงก็ไม่เป็นอัพแอนด์ดาวน์ บนกรีนซ้อมให้ใช้เวลากับพัตต์สั้นมากกว่าพัตต์ยาว
- เล่นเกมอัพแอนด์ดาวน์ วางลูกรอบกรีนในไลที่ต่างกัน (รัฟ หน้ากรีน บังเกอร์ ขึ้นเนิน ลงเนิน) ตีทีละลูกแล้วพัตต์จนจบ นับว่าลงใน 2 สโตรกได้กี่ครั้ง ถ้าบันทึกผลจาก 9 จุดทุกครั้งจะเห็นพัฒนาการชัดเจน
ระหว่างออกรอบ ควรดูความลาดของกรีนก่อนชิพด้วย พัตต์ขึ้นเนิน 1.5 เมตรลงง่ายกว่าพัตต์ลงเนิน จึงควรชิพให้ลูกหยุดอยู่ด้านล่างของหลุม ฝึกการอ่านกรีนไปพร้อมกัน
ชิพรอบกรีนในสนามเขตร้อน
สนามในไทย อินโดนีเซีย และมาเลเซีย ส่วนใหญ่ใช้หญ้าที่เหมาะกับอากาศร้อน และบางแห่งมีเกรนหญ้า (ทิศทางที่ใบหญ้าเอนไป) ชัดเจน การชิพตามเกรนกับทวนเกรนทำให้ลูกหยุดต่างกัน และความรู้สึกตอนหัวไม้ผ่านหญ้าก็ต่างกันด้วย ถ้าไปเล่นสนามที่ไม่คุ้นเคย ควรลองกลิ้งลูกบนกรีนซ้อมก่อนออกรอบ ในสนามที่มีแคดดี้ ลองถามแคดดี้ว่าเกรนไปทางไหน แคดดี้ที่รู้จักสนามดีมักบอกได้ ถ้าเล่นในต่างประเทศ ถามเป็นภาษาอังกฤษว่า “Which way is the grain?” ก็เข้าใจกัน